Táo bón, đường ruột và chiều cao
Trong nghề này Loan gặp hoài một chuyện: ba mẹ đưa con tới vì con thấp, còn chuyện con mấy ngày mới đi cầu một lần thì kể sau cùng, kể như một chuyện phụ. Thật ra hai chuyện đó dính với nhau — chỉ là không dính theo kiểu ai cũng nghĩ.
Ba video ngắn dưới đây đi theo đúng thứ tự mà ba mẹ hay hỏi Loan: táo bón có làm con thấp hơn không → vì sao con bị táo bón → rồi mình nên làm gì.
Táo bón có làm trẻ thấp hơn không?
Táo bón chỉ là chuyện tiêu hóa thôi mà, sao lại dính tới chiều cao?
Vì sao con bị táo bón?
90–95% táo bón ở trẻ không phải bệnh nguy hiểm — nhưng nguyên nhân số một thì rất ít ba mẹ để ý.
Ba mẹ nên làm gì?
Ép con ăn thật nhiều rau, uống thật nhiều nước cho hết táo bón — hóa ra chưa chắc đúng.
Nói cho đúng mức: táo bón ảnh hưởng cái gì trước?
Chỗ này Loan muốn nói thẳng, vì trên mạng người ta hay nói quá tay. Bằng chứng hiện nay cho thấy táo bón ảnh hưởng rõ và nhanh tới cân nặng và tình trạng dinh dưỡng của con. Một phân tích gộp 18 nghiên cứu trên hơn 33.000 trẻ cho thấy trẻ táo bón chức năng có nguy cơ suy dinh dưỡng cao hơn rõ rệt.
Còn chiều cao thì sao? Một nghiên cứu theo dõi trẻ táo bón trước và sau điều trị không tìm thấy khác biệt có ý nghĩa về chiều cao theo tuổi trong thời gian ngắn. Nghĩa là: táo bón không làm con thấp đi ngay lập tức. Nó đi vòng — làm con biếng ăn, ăn thiếu chất, kéo dài tháng này qua tháng khác, rồi mới ảnh hưởng tới đà cao của con.
Con táo bón hôm nay không có nghĩa là con sẽ thấp. Nhưng con táo bón kéo dài mà mình để yên, thì cái mất là những tháng ăn không vô — mà tháng nào cũng là tháng con đang lớn.
Vì sao táo bón làm con biếng ăn thật, không phải làm nũng
- Phân ứ đọng lâu ngày làm con đầy bụng, no sớm, chán ăn, có khi buồn nôn. Bụng đã đầy thì nhìn mâm cơm cũng thấy ngán.
- Sâu hơn nữa, cảm giác đói là do một hormone từ đường ruột báo lên não. Ở người bị táo bón kéo dài, tín hiệu đói này yếu đi — nên con biếng ăn thật, chứ không phải con bướng.
Nguyên nhân số một mà ít ba mẹ để ý
Con nhịn đi cầu. Một lần đi ngoài bị đau → con sợ → lần sau con nhịn → phân nằm lâu càng khô cứng và to hơn → lần đi sau càng đau. Cái vòng đó tự nó xoay, không cần thêm lý do gì.
Mấy yếu tố hay đi kèm:
- Ăn ít chất xơ, nhiều đồ ăn nhanh.
- Ngồi nhiều, ít vận động.
- Những giai đoạn chuyển tiếp: tập ngồi bô, mới đi học, đổi sữa.
- Trong nhà có người cũng hay táo bón; con đang căng thẳng chuyện gì đó.
Ba mẹ nên làm gì — theo hướng dẫn lâm sàng
- Điều bất ngờ nhất: khi táo bón đã hình thành, ăn thêm thật nhiều chất xơ, uống thêm thật nhiều nước hay thêm men vi sinh vượt quá mức bình thường không mang lại lợi ích thêm. Cứ giữ mức bình thường theo tuổi là được, cộng với cho con vận động đều.
- Việc có bằng chứng rõ nhất lại rất đơn giản — tập thói quen đi vệ sinh: cho con ngồi bô hoặc toilet 5–10 phút, cùng một khung giờ mỗi ngày, ngay sau bữa ăn (lúc đó ruột hoạt động mạnh nhất). Kèm chút khen thưởng cho con thấy vui, đừng biến giờ đó thành giờ bị la.
- Đừng bỏ ngang. Khi đã phải điều trị, thường phải duy trì ít nhất 2 tháng, và chỉ giảm dần sau khi con hết triệu chứng thêm ít nhất 1 tháng nữa. Dừng sớm là tái phát.
- Khi nào cần bác sĩ: con đau nhiều, phân ứ đọng lâu ngày, đi ngoài ra máu, sụt cân, hoặc táo bón kéo dài mà làm mãi ở nhà không đỡ. Thuốc nhuận tràng cho trẻ phải do bác sĩ chỉ định, đừng tự mua.
Nhà mình đang gặp chuyện này? Nhắn Loan ở mục Liên hệ, kể Loan nghe con mấy tuổi và mấy ngày đi một lần.