Chiều cao không phải chuyện may rủi
Rất nhiều phụ huynh tìm đến tôi với một câu hỏi giống nhau: "Con nhà em thấp quá, có phải do gen bên nội/ngoại không?" Tôi hiểu cảm giác đó — vì chính tôi từng nghĩ y như vậy.
Nhưng sự thật là chiều cao của một đứa trẻ được quyết định bởi rất nhiều yếu tố cùng lúc, không phải một mình di truyền:
- Dinh dưỡng: khoảng 32% — yếu tố lớn nhất, và cũng là yếu tố ba mẹ chủ động được nhiều nhất.
- Vận động: khoảng 20%.
- Di truyền: khoảng 23% — có thật, nhưng không phải toàn bộ câu chuyện.
- Giấc ngủ: khoảng 16%.
- Phần còn lại: môi trường sống, bệnh tật, tâm lý, và cả việc con có dậy thì sớm hay không.
Tôi hay ví thế này với các phụ huynh: nếu di truyền quyết định 80% như nhiều người vẫn tin, thì hai anh em ruột, cùng bố mẹ, phải cao bằng nhau. Nhưng thực tế không phải vậy — vì phần còn lại, gần 80%, là những gì ba mẹ làm mỗi ngày cho con.
Tin tốt là: phần bạn chủ động được lớn hơn rất nhiều phần bạn không đổi được.
Trong các bài viết tiếp theo, tôi sẽ đi từng yếu tố một, từ dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, cho tới những thứ ít ai để ý như dậy thì sớm hay tâm lý — để bạn có bức tranh đầy đủ nhất, không bỏ sót điều gì quan trọng.